ضرب

سطح ۶

ضرب

در یک ضرب مثل 23 × 47، به عددِ 23 می‌گوییم مضروب‌فیه و به عددِ 47 می‌گوییم ضریب. این دو اسم فقط برای این‌اند که در توضیح‌های بعدی بدانیم دربارهٔ کدام عدد صحبت می‌کنیم — نه بیشتر.

در پایه، ضرب همان جمعِ تکراری است، فقط این‌جا کاری کرده‌ایم که یک دور روی چرتکه برایش کافی باشد. مضروب‌فیه نزدیک وسط چرتکه می‌نشیند، با آخرین رقمش روی یک ستون نقطه‌دار، و ضریب سمت چپش.

بعد هر رقم مضروب‌فیه، یکی‌یکی، در هر رقم ضریب ضرب می‌شود و حاصلش دو ستون سمت راستِ همان رقمی که داری روی آن کار می‌کنی اضافه می‌شود.

قاعدهٔ رسمیِ چیدمان (کمیتهٔ چرتکهٔ ژاپن): بین ضریب و مضروب‌فیه دو ستون خالی بگذار — روی چرتکه‌های کوچک‌تر، یک ستون هم کفایت می‌کند. این فاصله فضای لازم برای رشدِ حاصل‌ضرب را تضمین می‌کند تا ارقامش با اعداد اصلی قاطی نشوند.

مثال: ۲۳ × ۴۷

حالا همان قاعده را روی یک مثالِ کامل، ستون‌به‌ستون، ببین.

برای انجام تمرین این بخش وارد حساب شوید.

ورود

مثال با اعشار

برای عددهای اعشاری هیچ حرکتِ تازه‌ای لازم نیست: رقم‌ها را دقیقاً مثل حالتِ صحیح بچین و ضرب کن — ممیزها فعلاً نادیده گرفته می‌شوند. فقط در پایان، تعداد رقم‌های اعشاریِ دو عدد را با هم جمع بزن و همان تعداد رقم را از سمتِ راستِ حاصل، اعشاری بخوان.

برای انجام تمرین این بخش وارد حساب شوید.

ورود

نکتهٔ اصلیِ این سطح این بود: ضرب روی چرتکه چیزی جز همان جمع‌های تکی نیست که در سطح‌های اول یاد گرفتی، فقط با کمی حسابداریِ اضافه برای این‌که هر حاصل‌ضرب در ستونِ درست بنشیند. سطحِ بعد، تقسیم، دقیقاً کارِ برعکسِ همین را انجام می‌دهد — و می‌بینی که چیدمانِ چرتکه‌اش هم آینه‌وارِ همین چیدمان است.

خودسنجی

  1. مضروب‌فیه کجای چرتکه می‌نشیند؟
  2. حاصل‌ضرب هر جفت رقم کجا اضافه می‌شود؟
  3. وقتی یک رقم مضروب‌فیه کارش با همهٔ رقم‌های ضریب تمام شد، چه‌کارش می‌کنی؟
  4. برای <span class="ltrnum">2.3 × 4.7</span>، بعد از این‌که رقم‌ها را مثل <span class="ltrnum">23 × 47</span> ضرب کردی، ممیزِ جواب کجا می‌رود؟